مردى نيكسيرت و با كفايت بود و به لوازم رياست نيك آگاه و دوستدار خير و مردم خيرخواه . اين وزير در سال 536 وفات كرد . آنگاه اتابك بر ديگر قلاع كردان حميدى چون قلعهء عقر و شوش [ 1 ] استيلا يافت . اتابك زنگى بدان هنگام كه موصل را گرفته بود ، امير عيسى حميدى [ 2 ] را بر فرمانروايى آن ديار مستقر ساخته بود ، ولى چون المسترشد باللّه موصل را محاصره كرد ، امير عيسى به نيكوترين وجهى به خدمت او اقدام كرد و كردان را به يارى او گرد آورد . چون خليفه پس از نبردى با اتابك عماد الدين زنگى به بغداد بازگرديد ، اتابك قلاع كردان حميدى را محاصره كرد و با آنان به نبردى سخت پرداخت ، تا در همين سال آنها را تصرف نمود و خداوند شر ايشان را از سر مردم سواد كه همواره با آنان در نبرد بودند كوتاه كرد . اين كردان حميدى همواره در آن نواحى دست به آشوب و تاراج و ويرانى مىزدند . و اللّه تعالى اعلم . استيلاى اتابك زنگى بر قلاع كردان هكارى و قلعهء كواشى ابن اثير از جنيبى ( ؟ ) [ 3 ] حكايت مىكند كه اتابك زنگى چون قلاع كردان حميدى را گرفت و آنان را از آنجا كوچ داد ، ابو الهيجاء موسى بن عبد اللّه ، صاحب قلعهء اشب و جزيره و قلعهء نوشى [ 4 ] ، به هراس افتاد و از او امان خواست و با اتابك زنگى پيمان بست و مالى براى او فرستاد و بدان هنگام كه فرزند خود احمد بن ابى الهيجاء را از بيم آنكه بر اشب غلبه يابد ، از آنجا اخراج كرده بود ، نزد اتابك زنگى آمد . اتابك قلعهء نوشى را به او واگذاشت و مردى از كردان موسوم به به او [ 5 ] ارجى [ 6 ] را بر اشب امارت داد . احمد بن ابو الهيجاء ، پدر على بن مشطوب از امراى سلطان صلاح الدين ايوبى است . چون ابو الهيجاء بمرد . احمد به اشب آمد كه آنجا را در تصرف گيرد ، به او ارجى او را راه نداد و مىخواست قلعه را براى فرزند خردسال ابو الهيجاء ، كه على نام داشت نگهدارد . در اين احوال اتابك زنگى به اشب لشكر آورد و مردم به نبرد بيرون آمدند . اتابك لشكر به عقب كشيد تا از قلعه دور افتادند سپس حمله كرد و همه را يا به قتل آورد يا اسير نمود و قلعه را در حال بگرفت . به او را با جماعتى از كردان نزد او آوردند . همه را بكشت و به موصل باز گرديد و به عزم جنگهاى ديگر بسيج لشكر كرد . اتابك زنگى چون رفت نايب خود نصير الدين جقر را با لشكرى بفرستاد تا قلعه‌هاى اشب و خلى و كهيجه [ 7 ] و نوشى [ 8 ] و قلعهء عماديه را ويران نمود و قلعه‌هاى شعبانى [ 9 ] و فرح و

--> [ ( 1 ) ] متن : سوس . [ ( 2 ) ] متن : حميرى . [ ( 3 ) ] در ابن اثير آمده است : حكى عن بعض العلماء من الاكراد . و نام كسى ذكر نشده است . الكامل : وقايع سال 528 . [ ( 4 ) ] متن : كواشى . [ ( 5 ) ] متن : باد . [ ( 6 ) ] متن : ارمنى . [ ( 7 ) ] متن : كنجا . [ ( 8 ) ] متن : رسى . [ ( 9 ) ] متن : شغبان .